Ideeën
Selfcare: 50 kleine gewoontes en hoe je ze volhoudt
50 selfcare-ideeën voor je lichaam, je hoofd en de mensen om je heen, het onderzoek achter de belangrijkste en hoe je er drie kiest die je volhoudt.

Selfcare-gewoontes zijn de kleine, gewone dingen die je regelmatig doet om voor je lichaam, je hoofd en je relaties te zorgen: een vaste bedtijd, een wandeling buiten, een berichtje aan een vriend. Ze hoeven geen geld te kosten en geen hele middag te duren. Wat het meest helpt, is meestal het saaiste, als je het maar vaak doet.
Hieronder staan 50 selfcare-ideeën per gebied, het onderzoek achter de paar die het meest uitmaken, en een eenvoudige manier om je eerste drie te kiezen, zodat ze echt blijven.
Wat maakt een goede selfcare-gewoonte?
De meeste lijstjes met selfcare-ideeën gooien twee verschillende dingen op één hoop: verwennerij en gewoontes. Een dagje sauna is verwennerij. Elke avond op dezelfde tijd naar bed gaan is een gewoonte. Verwennerij is heerlijk, maar gewoontes doen het vaste werk, omdat ze gebeuren of je er nu zin in hebt of niet.
Een goede selfcare-gewoonte doorstaat drie toetsen:
- Ze is klein. “5 minuten stretchen” wint het van “meer yoga doen”.
- Ze is concreet. Aan het eind van de dag kun je ja of nee zeggen.
- Ze heeft een signaal. “Nadat ik ’s avonds mijn tanden heb gepoetst …” geeft de gewoonte een plek in je dag.
Gebruik die toetsen terwijl je de lijst leest. Zakt een idee voor een ervan, maak het dan kleiner of koppel het aan iets wat je al doet.
Soorten selfcare
Je ziet selfcare opgedeeld in ergens tussen de vijf en acht gebieden. Wij gebruiken er vijf die het meeste dekken van wat mensen ermee bedoelen: lichamelijk, mentaal en emotioneel, sociaal, praktisch, en rust. Het gaat niet om de namen. Het gaat erom dat je merkt of al je gewoontes in één gebied zitten terwijl een ander gebied wordt vergeten.

Lichamelijke selfcare-gewoontes
- Ga elke avond binnen hetzelfde uur naar bed, ook in het weekend.
- Sta elke dag ongeveer op dezelfde tijd op.
- Drink een glas water als je opstaat.
- Wandel 20 minuten per dag.
- Ga vóór 12 uur ’s middags naar buiten, het daglicht in.
- Stretch 5 minuten nadat je lang hebt gezeten.
- Eet ’s middags een echte lunch, weg van je bureau.
- Eet bij het avondeten een portie groente extra.
- Beperk cafeïne tot de ochtend en het begin van de middag.
- Maak de afspraak bij de tandarts, de huisarts of de opticien die je al een tijd voor je uit schuift.
- Neem één keer per dag de trap.
- Laat je telefoon buiten de slaapkamer.
Een aantal hiervan zijn eigenlijk slaapgewoontes. Wil je bij je slaap beginnen, dan gaat onze gids beter slapen er uitgebreider op in.
Waarom bewegen zijn plek verdient
Voor bewegen is er ongewoon sterk bewijs als het gaat om hoe je je voelt, niet alleen om hoe je eruitziet. Een overzicht uit 2023 van 97 systematische reviews, samen goed voor meer dan 1.000 trials en 128.000 volwassenen, vond dat lichamelijke activiteit middelgrote effecten had op klachten van depressie, angst en psychische nood, vergeleken met de gebruikelijke zorg, en dat intensievere activiteit meestal meer hielp. De auteurs merken op dat veel van de onderliggende reviews van lage kwaliteit waren, maar de richting was hetzelfde in heel verschillende groepen mensen.
Daar heb je geen sportschool voor nodig. Een stevige wandeling van 20 minuten, de meeste dagen van de week, is een selfcare-gewoonte en een beweeggewoonte tegelijk.
Mentale en emotionele selfcare-gewoontes
- Schrijf drie dingen op die vandaag goed gingen, en waarom.
- Schrijf voor het slapengaan drie regels in een dagboek.
- Adem 2 minuten rustig als je merkt dat je gespannen bent.
- Geef het gevoel een naam als iets je van streek maakt, al is het alleen voor jezelf.
- Lees 15 minuten in plaats van te scrollen.
- Besteed 10 minuten aan een hobby die niets met werk te maken heeft.
- Zet de meldingen uit van één app die je stress geeft.
- Houd een uur voor het slapengaan vrij van schermen.
- Schrijf een zorg op en één kleine volgende stap, en klap dan het schrift dicht.
- Luister naar één album of podcast zonder dat je ondertussen iets anders doet.
De oefening “drie goede dingen”
Idee 13 komt uit een van de bekendste onderzoeken in de positieve psychologie. In een gerandomiseerd online onderzoek gaven Martin Seligman en collega’s 577 volwassenen een van zes oefeningen van een week. Eén daarvan was om elke avond drie dingen op te schrijven die die dag goed waren gegaan, en waarom ze gebeurd waren. Van de 411 mensen die aan elke vervolgmeting meededen, waren degenen die deze oefening deden zes maanden later gelukkiger en minder depressief dan aan het begin, terwijl de placebo-oefening maar een kortstondig effect had. De onderzoekers zagen dat het blijvende effect samenhing met hoe goed mensen de oefening na afloop van de week op eigen houtje volhielden.
Het was één onderzoek met vrijwilligers die er zelf voor kozen om mee te doen, dus zie het als veelbelovend en niet als bewezen. Maar het kost twee minuten, het is gratis en het past mooi aan het eind van een dag.
Sociale selfcare-gewoontes
- Stuur elke dag een bericht aan een vriend of familielid.
- Bel één keer per week iemand in plaats van te appen.
- Eet één keer per week samen met anderen.
- Bedank iemand voor iets specifieks.
- Word lid van een vaste cursus, club of groep.
- Plan één keer per maand iets met iemand waar je naar uit kunt kijken.
- Beantwoord het bericht dat je al een tijd voor je uit schuift.
- Zeg nee tegen één ding waar je geen ruimte voor hebt.
Relaties zijn een gezondheidsgewoonte
Het is makkelijk om afspreken met vrienden te zien als een beloning voor als het echte werk af is. Het onderzoek wijst erop dat het op de hoofdlijst hoort. Een meta-analyse van 148 studies die meer dan 300.000 mensen volgden, vond dat mensen met sterkere sociale relaties over de onderzoeksperiode zo’n 50% meer kans hadden om in leven te blijven. Dit waren observationele studies, dus ze laten een verband zien en geen bewijs dat vriendschap tot een langer leven leidt, maar het effect was vergelijkbaar in grootte met bekende risico’s zoals roken.
Een dagelijks berichtje kost minder dan een minuut, en het is een van de makkelijkste selfcare-gewoontes om bij te houden. Zorg je ook voor kinderen, dan staan er in onze lijst met gezonde gewoontes voor kinderen ideeën die het hele gezin kan delen.
Praktische selfcare-gewoontes
- Ruim elke avond 10 minuten één oppervlak op.
- Leg voor het slapengaan je kleren voor morgen klaar.
- Schrijf de drie belangrijkste taken voor morgen op voordat je stopt met werken.
- Kijk één keer per week naar je saldo.
- Houd elke week één dag waarop je niets uitgeeft.
- Maak één lunch van tevoren klaar.
- Maak één keer per week je inbox leeg, of handel in elk geval het dringende deel af.
- Maak ’s ochtends je bed op.
- Leg dingen meteen terug op hun vaste plek.
- Houd een kort lijstje bij van wat er moet gebeuren, en kijk er elke ochtend naar.
Praktische selfcare voelt op het moment zelf zelden als selfcare. Je merkt het later, aan een ochtend zonder gejaag.
Gewoontes voor rust en natuur
- Breng tijd buiten door, in een park, een tuin, een bos of bij het water.
- Neem een echte lunchpauze, weg van schermen.
- Neem één hele avond per week vrij.
- Slaap één keer per week uit, zonder schuldgevoel.
- Ga buiten zitten met je koffie of thee in de ochtend.
- Neem na elke 50 minuten geconcentreerd werk 10 minuten pauze.
- Doe 5 minuten niets: geen telefoon, geen boek.
- Neem een bad of een lange douche, zonder haast.
- Ga één keer per maand te voet ergens naartoe waar je nog nooit bent geweest.
- Plan één keer per maand een hele dag waarop niets gepland staat.
Twee uur per week naar buiten
In een onderzoek onder bijna 20.000 mensen in Engeland vonden Mathew White en collega’s dat mensen die in de afgelopen week minstens 120 minuten in de natuur waren geweest, vaker zeiden dat hun gezondheid goed was en hun welzijn hoog dan mensen die er helemaal niet waren geweest. De voordelen vlakten af rond de 200 tot 300 minuten, en het maakte niet uit of die tijd in één lang bezoek zat of in een paar korte. Het was een enquête, dus het laat een verband zien en geen oorzaak, maar het geeft je een handig doel: twee uur per week, in welke stukjes het ook uitkomt.
Een selfcare-checklist voor één dag
Zijn 50 ideeën je te veel? Hier is één eenvoudige dag die elk gebied raakt. Neem hem over, vink af en verander alles wat niet bij je past.
Dat is in totaal ongeveer 40 minuten, en het meeste daarvan zit in dingen die je al doet.
Zo kies je je eerste drie selfcare-gewoontes
Een lijst van 50 is een menukaart, geen plan. Als je op maandag met tien gewoontes begint, houd je er aan het eind van de maand waarschijnlijk geen enkele meer over. Begin met drie:
- Eén lichamelijke gewoonte, het liefst voor slaap of bewegen, omdat die al het andere ondersteunen.
- Eén gewoonte uit een gebied dat je hebt verwaarloosd. Gaat het lichamelijk prima, maar heb je al weken geen vriend gesproken, kies dan een sociale.
- Eén gewoonte die je echt wilt doen, zodat er iets op je lijst staat waar je naar uitkijkt.
Maak van elke gewoonte daarna een als-dan-plan: “Nadat ik mijn ochtendkoffie heb gezet, drink ik een glas water.” In een overzicht van 94 onderzoeken vonden Peter Gollwitzer en Paschal Sheeran dat plannen in deze vorm een middelgroot tot groot effect hadden op de vraag of mensen hun voornemen ook uitvoerden. Onze gids over een nieuwe gewoonte aanleren loopt de rest van de stappen met je door.
Geef het tijd. Het kan een paar weken tot vele maanden duren voordat een nieuwe dagelijkse gewoonte automatisch voelt, dus beoordeel haar na twee maanden, niet na twee weken. De cijfers lees je in hoe lang het duurt om een gewoonte aan te leren.
Als selfcare niet genoeg is
Selfcare-gewoontes ondersteunen je welzijn; ze vervangen geen hulp als je die nodig hebt. Voel je je al langer dan een paar weken somber, angstig of niet jezelf, of zijn gewone, dagelijkse dingen moeilijk geworden, praat dan met je huisarts of met een instelling voor geestelijke gezondheidszorg. Een wandeling en een dagboek zijn een goede aanvulling op die hulp, geen vervanging ervan.
Houd je selfcare-gewoontes bij
Opschrijven wat je gedaan hebt, is zelf een kleine selfcare-gewoonte. Het laat je zien welke gewoontes blijven hangen en welke een beter signaal nodig hebben. Een vel papier op de koelkast is genoeg: onze gratis wekelijkse habit tracker printable zet drie gewoontes en een week op één pagina.
Gebruik je liever je telefoon? habitual is een habit tracker die alles op de telefoon zelf bewaart, zonder account en zonder advertenties. De gratis versie heeft ruimte voor maximaal 3 actieve gewoontes, precies het aantal waarmee we je zouden aanraden te beginnen. Een gewoonte kan geteld worden (“2 glazen water voor de lunch”), getimed met een ingebouwde timer (“20 minuten buiten”) of iets zijn waarmee je stopt (“geen telefoon in bed”), en je kunt bij elke dag een notitie zetten.


Je kunt ook een doel instellen voor de gewoonte die het belangrijkst is, bijvoorbeeld 30 dagen wandelen. In habitual tellen doelen alleen maar op: een gemiste dag haalt er nooit dagen af, hij schuift de finish alleen een stukje op. Dat past beter bij selfcare dan een breekbare reeks, want de weken waarin je het het hardst nodig hebt, zijn vaak juist de weken waarin je een dag mist. Gebeurt dat, lees dan wat je doet na een gemiste dag en ga gewoon door. En wil je meer ideeën dan alleen selfcare, dan vind je die in onze lijst met 60 gewoontes om bij te houden.
Bronnen
- Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119.
- Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316.
- Seligman, M. E. P., Steen, T. A., Park, N., & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: Empirical validation of interventions. American Psychologist, 60(5), 410–421.
- Singh, B., Olds, T., Curtis, R., Dumuid, D., Virgara, R., Watson, A., Szeto, K., O’Connor, E., Ferguson, T., Eglitis, E., Miatke, A., Simpson, C. E., & Maher, C. (2023). Effectiveness of physical activity interventions for improving depression, anxiety and distress: An overview of systematic reviews. British Journal of Sports Medicine, 57(18), 1203–1209.
- White, M. P., Alcock, I., Grellier, J., Wheeler, B. W., Hartig, T., Warber, S. L., Bone, A., Depledge, M. H., & Fleming, L. E. (2019). Spending at least 120 minutes a week in nature is associated with good health and wellbeing. Scientific Reports, 9, 7730.
Vragen
Wat zijn goede selfcare-gewoontes?
Goede selfcare-gewoontes zijn kleine, regelmatige dingen waarmee je voor je lichaam, je hoofd en je relaties zorgt: een vaste bedtijd, een dagelijkse wandeling, een glas water in de ochtend, een berichtje aan een vriend, drie regels in een dagboek. De beste zijn zo concreet dat je aan het eind van de dag weet of je ze gedaan hebt.
Welke soorten selfcare zijn er?
Lijstjes noemen vijf tot acht gebieden, maar de meeste hebben het over lichamelijke, emotionele, mentale, sociale en praktische selfcare, en sommige voegen spirituele, omgevings- of financiële selfcare toe. De namen doen er minder toe dan de balans: liggen al je selfcare-gewoontes in één gebied, voeg er dan een uit een ander gebied aan toe.
Hoe begin ik met een selfcare-routine?
Begin met één tot drie kleine gewoontes, niet met een hele routine. Koppel elke gewoonte aan iets wat je al doet, zoals “nadat ik mijn ochtendkoffie heb gezet, drink ik een glas water”, en houd haar zo klein dat het ook op een slechte dag lukt. Voeg er pas meer toe als de eerste vanzelf gaan.
Is selfcare egoïstisch?
Nee. Genoeg slapen, bewegen, regelmatig eten en contact houden met anderen zorgen ervoor dat je fit genoeg blijft om er voor al het andere te zijn, ook voor de mensen die op je rekenen. Selfcare wordt pas een probleem als het een manier wordt om dingen te ontlopen waar je iets mee moet.


