Ideeën
Goede gewoontes voor studenten: 40 ideeën op basis van onderzoek
40 goede gewoontes voor studenten, van studeren en slapen tot je telefoon en geld, plus wat volgens onderzoek werkt en hoe je met maar drie begint.

Bij goede gewoontes voor studenten gaat het niet om meer uren studeren. Het gaat om een handvol kleine dingen die je steeds herhaalt: jezelf overhoren in plaats van herlezen, je studie over de week spreiden en elke avond ongeveer op dezelfde tijd gaan slapen. Hieronder staan 40 ideeën, per onderwerp, met het onderzoek achter de gewoontes die het meest uitmaken.
Je hebt ze niet alle 40 nodig. Aan het eind staat een eenvoudige manier om je eerste drie te kiezen, en een voorbeeldweek die laat zien hoe dat eruitziet. Ben je ouder van jongere kinderen, dan gaat onze lijst met gezonde gewoontes voor kinderen over de jaren voor school en studie.
Wat goede gewoontes voor studenten gemeen hebben
Een gewoonte is iets wat je zonder veel nadenken doet, omdat een signaal haar in gang zet: een tijdstip, een plek of iets wat je al doet. Goed nieuws voor studenten, want je dagen hebben al een rooster vol signalen. Het eind van een college, de weg naar huis en de eerste koffie van de ochtend zijn kant-en-klare signalen.
De beste gewoontes voor studenten hebben drie dingen gemeen:
- Ze zijn klein. “10 minuten de aantekeningen van vandaag doornemen” werkt beter dan “meer studeren”.
- Ze zijn concreet. Aan het eind van de dag weet je of je het gedaan hebt.
- Ze hangen aan een signaal. “Na mijn laatste college ga ik …” geeft de gewoonte een vaste plek.
Houd die drie toetsstenen in je achterhoofd als je de lijst leest.
Goede studiegewoontes
Dit zijn de gewoontes met het sterkste bewijs. Een grote overzichtsstudie van tien leertechnieken door John Dunlosky en collega’s beoordeelde er twee als zeer nuttig voor lerenden van verschillende leeftijden en niveaus, bij veel soorten toetsen: oefentoetsen en gespreid leren (je studie over de tijd spreiden). Herlezen en markeren, de methoden die de meeste studenten zeggen te gebruiken, scoorden laag.
- Overhoor jezelf 10 minuten over de stof van vandaag. Met flashcards, oude tentamens, of door het boek dicht te doen en op te schrijven wat je nog weet.
- Neem de aantekeningen van elk college binnen 24 uur door.
- Spreid elk vak over minstens drie korte sessies per week in plaats van één lange.
- Probeer voordat je een hoofdstuk herleest eerst de vragen aan het eind ervan te beantwoorden.
- Leg elke dag één idee hardop uit, alsof je het aan een vriend uitlegt.
- Mix verschillende soorten opgaven in één oefensessie in plaats van ze per soort achter elkaar te maken.
- Begin aan elke opdracht op de dag dat je hem krijgt, al is het maar 15 minuten.
- Schrijf je studieplanning voor morgen voordat je vandaag stopt.
- Houd één lijst bij met alle deadlines, en kijk er elke ochtend naar.
- Stel in elk college of werkcollege één vraag.
Waarom spreiden beter werkt dan stampen
Een overzichtsstudie van 317 experimenten door Nicholas Cepeda en collega’s vond dat studiesessies met tijd ertussen ervoor zorgden dat mensen later meer onthielden, en dat de beste tussenpoos tussen sessies groter werd naarmate de toets verder weg lag. In de praktijk: hoe verder weg het tentamen, hoe ruimer je je sessies kunt spreiden, dus begin vroeg en kom meerdere keren op elk onderwerp terug.

Plan wanneer je studeert, niet alleen wat
Toen Marissa Hartwig en John Dunlosky 324 bachelorstudenten ondervroegen over hun studiegewoontes, ging jezelf overhoren samen met hogere cijfers (en, misschien verrassend, herlezen ook). Ook de planning maakte uit: studenten die slechter presteerden, studeerden vaker ’s avonds laat, en alle studenten, vooral die met lagere resultaten, zeiden dat hun studeren werd gestuurd door naderende deadlines. Het was een enquête, dus het laat een verband zien en geen oorzaak, maar het past bij het onderzoek hierboven.
Gezonde gewoontes voor studenten
- Ga elke avond binnen hetzelfde uur naar bed, ook in het weekend.
- Sta elke dag ongeveer op dezelfde tijd op.
- Geen schermen in bed.
- Drink een glas water als je opstaat.
- Ontbijt, al is het maar iets kleins.
- Wandel of beweeg 20 minuten per dag.
- Ga vóór 12 uur ’s middags naar buiten, in het daglicht.
- Kook één keer per week zelf in plaats van eten te bestellen.
- Doe 5 minuten rekoefeningen na een lang studieblok.
- Beperk cafeïne tot de ochtend en het begin van de middag.
Slaap is een studiegewoonte
In een onderzoek onder 88 studenten van een inleidend vak scheikunde maten onderzoekers de slaap met draagbare activiteitstrackers en vergeleken die met de resultaten van overhoringen en tentamens. Slaap die beter, langer en regelmatiger was, ging samen met betere cijfers, en de slaapmetingen verklaarden bijna een kwart van de verschillen in prestaties. De slaap in die ene nacht voor een toets hing niet samen met het resultaat; wat telde, was de slaap in de week en de maand ervoor. Het ging om één vak en het laat een verband zien, geen bewijs van oorzaak, maar de boodschap is duidelijk: een vaste bedtijd doet meer dan een nacht doorhalen. Onze gids beter slapen behandelt de alledaagse gewoontes die regelmatig slapen makkelijker maken.
Gewoontes voor focus en je telefoon
- Je telefoon in een andere kamer, of in elk geval buiten bereik, als je studeert.
- Werk in blokken van 25 tot 50 minuten met na elk blok een korte pauze.
- Zet meldingen uit voor alles behalve oproepen en berichten van mensen.
- Geen sociale media vóór je eerste studieblok van de dag.
- Gebruik elke dag dezelfde plek voor geconcentreerd werk.
- Ruim aan het eind van de dag je bureau op.
- Sluit elk tabblad dat je niet nodig hebt voordat je begint.
Gewoontes voor organisatie en geld
- Bekijk elke zondagavond je agenda en deadlines.
- Deel elke grote opdracht op in stappen met elk een eigen datum.
- Maak aan het eind van elke dag een back-up van je werk.
- Schrijf elke dag op wat je uitgeeft.
- Houd elke week één dag waarop je niets uitgeeft.
- Neem twee dagen per week je lunch van huis mee.
Gewoontes voor welzijn en contact met anderen
- Stuur elke dag een bericht aan een vriend of familielid.
- Schrijf voor het slapengaan drie regels in een dagboek.
- Schrijf één ding op dat vandaag goed ging.
- Besteed 15 minuten aan iets wat geen studie of werk is.
- Ga één keer per week naar een activiteit van je studievereniging, een club of een teamtraining.
- Adem 2 minuten rustig vóór een tentamen of een moeilijke taak.
- Neem één hele avond per week vrij.
Voor meer ideeën buiten het studentenleven, zie onze lijst met 60 gewoontes om bij te houden. Loop je op je laatste reserves, dan heeft onze lijst met selfcare-ideeën 50 kleine manieren om goed voor jezelf te zorgen.
Slechte gewoontes van studenten, en wat je in plaats daarvan doet
Veel goede gewoontes bouw je het makkelijkst op als ruil. Houd de nieuwe bij als iets wat je doet, of houd de oude bij als iets waarmee je stopt, en tel de dagen dat het lukte.
| Slechte gewoonte | Vervang hem door |
|---|---|
| De avond van tevoren alles erin stampen | Drie korte sessies, gespreid over de week |
| Herlezen en markeren | Tien minuten jezelf overhoren |
| Tot diep in de nacht studeren | Een vaste bedtijd en een eerder studieblok |
| Telefoon op je bureau | Telefoon in een andere kamer als je studeert |
| Pas beginnen als de deadline dichtbij is | Vijftien minuten op de dag dat je de opdracht krijgt |
Zo kies je je eerste drie
Veertig gewoontes zijn een menukaart, geen plan. Een semester is druk, en een gewoonte die je in week drie laat vallen, leert je niets. Begin met drie:
Maak ze daarna concreet met een als-dan-plan: “Na mijn laatste college overhoor ik mezelf 10 minuten over de aantekeningen van vandaag.” In een overzicht van 94 onderzoeken vonden Peter Gollwitzer en Paschal Sheeran dat plannen in deze vorm een middelgroot tot groot effect hadden op de vraag of mensen hun voornemen ook uitvoerden. Onze gids over een nieuwe gewoonte aanleren loopt de rest van de stappen met je door.
Geef het ook tijd. In het bekendste onderzoek naar het aanleren van gewoontes duurde het een mediaan van 66 dagen voordat een nieuwe dagelijkse gewoonte automatisch voelde, met een spreiding van 18 tot 254 (meer daarover in hoe lang het duurt om een gewoonte aan te leren). Dat is het grootste deel van een semester, dus begin in de eerste week en niet in de week voor de tentamens.
Een voorbeeldweek
Zo zien drie gewoontes eruit in een echt rooster:
- 10 minuten jezelf overhoren, na je laatste college, van maandag tot en met vrijdag.
- Om 23.30 uur in bed, elke avond, met de telefoon aan de oplader aan de andere kant van de kamer.
- 20 minuten wandelen, na de lunch, vijf dagen per week.
Dat is ongeveer 30 minuten per dag, en als de signalen eenmaal staan, kost niets ervan wilskracht.
Houd het bij, dan zie je het
Opschrijven wat je gedaan hebt, is zelf een gewoonte, en een nuttige: het laat zien welke dagen je overslaat en welke gewoonte een beter signaal nodig heeft. Een vel papier is genoeg. Onze gratis wekelijkse habit tracker printable zet de week van een student op één pagina.
Gebruik je liever je telefoon? habitual is een habit tracker die alles op de telefoon zelf houdt: geen account, geen advertenties, en de gratis versie heeft ruimte voor maximaal 3 actieve gewoontes, precies het aantal waarmee we je zouden aanraden te beginnen. Een gewoonte kan geteld worden (“3 studiesessies”), getimed met een ingebouwde timer (“25 minuten geconcentreerd werken”) of iets zijn waarmee je stopt (“geen telefoon in bed”).


Je kunt ook een doel instellen van bijvoorbeeld 66 dagen voor de gewoonte die het belangrijkst is. In habitual tellen doelen alleen maar op: een gemiste dag haalt er nooit dagen af, hij schuift de finish alleen een stukje op. Dat past bij de agenda van een student, waarin tentamenweken en weekenden naar huis elke perfecte reeks gaan onderbreken. Gebeurt dat, lees dan wat je doet na een gemiste dag en ga gewoon door.
Bronnen
- Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T., & Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380.
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58.
- Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119.
- Hartwig, M. K., & Dunlosky, J. (2012). Study strategies of college students: Are self-testing and scheduling related to achievement? Psychonomic Bulletin & Review, 19(1), 126–134.
- Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.
- Okano, K., Kaczmarzyk, J. R., Dave, N., Gabrieli, J. D. E., & Grossman, J. C. (2019). Sleep quality, duration, and consistency are associated with better academic performance in college students. npj Science of Learning, 4, 16.
Vragen
Wat zijn 10 goede gewoontes voor studenten?
Tien goede om mee te beginnen: jezelf overhoren in plaats van herlezen, je studie over meerdere dagen spreiden, vanavond al plannen wat je morgen studeert, elke avond op dezelfde tijd naar bed gaan, je telefoon buiten bereik leggen als je studeert, aan opdrachten beginnen op de dag dat je ze krijgt, je aantekeningen binnen 24 uur doornemen, 20 minuten per dag bewegen, ontbijten en in elk college één vraag stellen. Kies er één tot drie, niet alle tien.
Wat is de belangrijkste studiegewoonte?
Als je maar één ding verandert: overhoor jezelf. Een grote overzichtsstudie van tien leertechnieken beoordeelde oefentoetsen en je studie over de tijd spreiden als de twee nuttigste, terwijl herlezen en markeren, de methoden die studenten het meest gebruiken, laag scoorden.
Aan hoeveel gewoontes moet je als student tegelijk werken?
Eén tot drie. Elke nieuwe gewoonte heeft ongeveer twee maanden nodig om automatisch te gaan, en een semester vraagt al veel van je. Voeg er pas een toe als de eerste gaan zonder dat je er veel over hoeft na te denken.
Wat zijn slechte gewoontes van studenten?
De meest voorkomende zijn: de avond van tevoren alles erin stampen, tot diep in de nacht studeren, aantekeningen herlezen in plaats van jezelf te overhoren, je telefoon op je bureau laten liggen en pas beginnen als de deadline dichtbij is. Voor elk ervan is er een eenvoudige gewoonte in de plaats die je kunt bijhouden.


