Επιστήμη των συνηθειών

Έχασες μια μέρα; Γιατί δεν χαλάει τη συνήθειά σου

Μία χαμένη μέρα δεν ακυρώνει μια συνήθεια, και η έρευνα το στηρίζει. Αυτό που μετράει είναι η επόμενη μέρα. Πώς να συνεχίσεις χωρίς να ξεκινήσεις από το μηδέν.

Πήγαινες καλά. Εννιά μέρες στη σειρά, ίσως και τριάντα. Μετά ήρθε ένα ξενύχτι, ένα ταξίδι, ένα παιδί με πυρετό, και η μέρα πέρασε. Ο μετρητής του σερί δείχνει μηδέν, και κάπου στο μυαλό σου μια φωνή λέει ε, αυτό ήταν.

Δεν ήταν. Μία χαμένη μέρα δεν χαλάει μια συνήθεια, και η έρευνα για το πώς χτίζονται οι συνήθειες το λέει καθαρά.

Μετράει μία χαμένη μέρα;

Στην πιο γνωστή μελέτη για το πόσο χρόνο χρειάζεται μια συνήθεια, ερευνητές του University College London ζήτησαν από 96 άτομα να κάνουν μία νέα συμπεριφορά κάθε μέρα και να βαθμολογούν, κάθε μέρα, πόσο αυτόματη την ένιωθαν. Κάποιοι έχασαν μέρες στην πορεία.

Το εύρημα: μία χαμένη ευκαιρία δεν επηρέασε αισθητά τη δημιουργία της συνήθειας. Όσοι έχασαν μια μέρα συνέχισαν να ανεβαίνουν προς την αυτοματοποίηση σχεδόν σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Αυτό που κράτησε κάποιους πίσω ήταν η μεγάλη ασυνέπεια: έχαναν τόσο συχνά, που η συμπεριφορά δεν δέθηκε ποτέ με το έναυσμά της.

Με άλλα λόγια, η συνήθεια ζει στις πολλές επαναλήψεις, όχι σε μια αλυσίδα που δεν σπάει ποτέ.

Γιατί ένα σπασμένο σερί μοιάζει χειρότερο απ’ όσο είναι

Τα σερί δίνουν κίνητρο γιατί είναι απλά: ένας αριθμός που ανεβαίνει. Αυτή η απλότητα όμως είναι και το πρόβλημά τους. Ένα σερί αντιμετωπίζει τη μέρα 31 μετά από ένα κενό σαν να μην έγιναν ποτέ οι μέρες 1 έως 30. Μετατρέπει ένα μικρό στραβοπάτημα σε ολική απώλεια, και αυτή η αίσθηση απώλειας είναι που κάνει τους ανθρώπους να τα παρατάνε.

Οι ψυχολόγοι αποκαλούν μια εκδοχή αυτού «what-the-hell effect», το φαινόμενο του «δεν βαριέσαι»: μόλις παραβιαστεί ένας κανόνας, η υπόλοιπη μέρα (ή εβδομάδα) μοιάζει ήδη χαμένη, οπότε σταματάς να προσπαθείς. Ένας μετρητής σερί που γυρίζει στο μηδέν προκαλεί ακριβώς αυτό.

Τι να κάνεις την επόμενη μέρα

  1. Κάν’ τη σήμερα, έστω σε μίνι εκδοχή. Ένας περίπατος 10 λεπτών μετράει κανονικά μια μέρα που το τρέξιμο των 30 λεπτών δεν θα γίνει. Το ζητούμενο είναι να μείνουν δεμένα το έναυσμα και η συμπεριφορά.
  2. Ποτέ δύο φορές στη σειρά. Μία χαμένη μέρα είναι ατύχημα. Δύο στη σειρά είναι η αρχή μιας νέας συνήθειας, αυτής που δεν ήθελες. Δες τη μέρα μετά από ένα κενό ως την πιο σημαντική μέρα της εβδομάδας. Ο οδηγός μας για το πώς να είσαι συνεπής βάζει αυτόν τον κανόνα δίπλα σε άλλους επτά τρόπους για να κρατήσεις μια συνήθεια.
  3. Κοίτα τον λόγο, όχι τον εαυτό σου. Έφταιγε η ώρα; Ένα ταξίδι; Ένα έναυσμα που έλειπε; Άλλαξε το πλάνο: νωρίτερη ώρα, ένα εφεδρικό έναυσμα, μια μικρότερη εκδοχή για τις γεμάτες μέρες.
  4. Μέτρα το σύνολο, όχι μόνο το σερί. Τριάντα μέρες στις τριάντα μία είναι εξαιρετικός μήνας. Κοίτα τις μέρες που έκανες, όχι το κενό.
  5. Σχεδίασε από πριν τις χαμένες μέρες. Αποφάσισε τώρα ποια είναι η μικρότερη αποδεκτή μορφή της συνήθειας. Όταν έρθει μια κακή μέρα, δεν θα χρειαστεί να αποφασίσεις τίποτα.

Τα ίδια βήματα βοηθούν και όταν κόβεις μια συνήθεια αντί να χτίζεις μία, όπου στραβοπάτημα είναι μια μέρα που έκανες αυτό που προσπαθείς να σταματήσεις. Ο οδηγός μας για το πώς να κόψεις μια κακή συνήθεια εξηγεί πώς να σχεδιάσεις από πριν αυτά τα στραβοπατήματα.

Μέτρα τις μέρες που έκανες, όχι μόνο τις συνεχόμενες

Γι’ αυτό οι στόχοι στην εφαρμογή habitual μόνο ανεβαίνουν. Ορίζεις έναν αριθμό ημερών, όπως 30 ή 66, και κάθε μέρα που κάνεις τη συνήθεια μετράει γι’ αυτόν. Μια χαμένη μέρα δεν αφαιρεί ποτέ τίποτα. Απλώς μεταθέτει λίγο αργότερα τη νωρίτερη ημερομηνία τερματισμού.

Λίστα στόχων συνηθειών: Meditate, 20 από 30 μέρες, νωρίτερος τερματισμός Σάββατο 14 Νοεμβρίου, και Read, 37 από 66 μέρες, νωρίτερος τερματισμός Παρασκευή 4 ΔεκεμβρίουΛίστα στόχων συνηθειών: Meditate, 20 από 30 μέρες, νωρίτερος τερματισμός Σάββατο 14 Νοεμβρίου, και Read, 37 από 66 μέρες, νωρίτερος τερματισμός Παρασκευή 4 Δεκεμβρίου
Οι στόχοι στην εφαρμογή habitual: η νωρίτερη ημερομηνία τερματισμού κάθε στόχου, που μια χαμένη μέρα τη μεταθέτει αργότερα, ποτέ προς τα πίσω

Σερί εξακολουθείς να έχεις, γιατί τα σερί έχουν πλάκα. Βρίσκεται όμως δίπλα στις ολοκληρωμένες μέρες και στον στόχο σου, οπότε μια χαμένη μέρα φαίνεται γι’ αυτό που είναι: ένα κενό σε μια μακριά σειρά από μέρες που ήσουν εκεί. Κάποιες εφαρμογές, αντίθετα, είναι χτισμένες γύρω από το σερί: η σύγκρισή μας ανάμεσα στο Streaks και την εφαρμογή habitual δείχνει πώς χειρίζεται η καθεμία μια χαμένη μέρα.

Όταν η χαμένη μέρα γίνεται χαμένη εβδομάδα

Μερικές φορές δεν είναι μία μέρα. Η ζωή τα φέρνει έτσι: μια αρρώστια, μια μετακόμιση, ένα μωρό. Αν έχεις καιρό να ασχοληθείς με μια συνήθεια:

  • Ξεκίνα πιο μικρά από πριν. Γύρνα στην εκδοχή που ήταν εύκολη την πρώτη εβδομάδα.
  • Δέσ’ την ξανά με ένα έναυσμα. Η καθημερινότητά σου μάλλον έχει αλλάξει, οπότε το παλιό έναυσμα ίσως δεν υπάρχει πια. Διάλεξε ένα καινούργιο που συμβαίνει κάθε μέρα τώρα.
  • Δώσε στον εαυτό σου προβάδισμα. Οι μέρες που έκανες πριν μετράνε ακόμα. Στην εφαρμογή habitual μπορείς να ορίσεις νέο στόχο και να του δώσεις τις μέρες που είχες ήδη κάνει.

Και αν η συνήθεια δεν ταιριάζει πια στη ζωή σου, δεν πειράζει να την αρχειοθετήσεις και να διαλέξεις κάτι που ταιριάζει. Η λίστα μας με ιδέες για habit tracker έχει προτάσεις.

Με λίγα λόγια

  • Μία χαμένη μέρα δεν ακυρώνει μια συνήθεια. Η έρευνα βρήκε ότι δεν έκανε ουσιαστική διαφορά.
  • Ο κίνδυνος είναι η δεύτερη χαμένη μέρα. Ποτέ δύο φορές στη σειρά.
  • Μέτρα τις μέρες που έκανες, όχι μόνο τις συνεχόμενες.
  • Έχε έτοιμη μια μίνι εκδοχή της συνήθειας για τις κακές μέρες.

Αν θέλεις να μάθεις πόσο κρατάει όλη η διαδικασία, διάβασε πόσο χρόνο χρειάζεται για να γίνει κάτι συνήθεια. (Spoiler: όχι 21 μέρες.)

Πηγές

  1. Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.
  2. Polivy, J., & Herman, C. P. (1985). Dieting and bingeing: A causal analysis. American Psychologist, 40(2), 193–201.

Ερωτήσεις

Χαλάει μια συνήθεια αν χάσω μία μέρα;

Όχι. Σε μια μελέτη που παρακολούθησε ανθρώπους να χτίζουν μια καθημερινή συνήθεια, μία χαμένη μέρα δεν καθυστέρησε αισθητά το πόσο γρήγορα έγινε αυτόματη. Αυτό που καθυστέρησε τα πράγματα ήταν η μεγάλη ασυνέπεια.

Πρέπει να ξεκινήσω το σερί από την αρχή μετά από μια χαμένη μέρα;

Ο μετρητής του σερί μηδενίζεται, η πρόοδός σου όμως όχι. Μέτρα όλες τις μέρες που έχεις κάνει συνολικά και όχι μόνο τις συνεχόμενες, και ξαναπιάσ’ τη με την πρώτη ευκαιρία.

Τι σημαίνει «ποτέ δύο φορές στη σειρά»;

Είναι ένας πρακτικός κανόνας: μία χαμένη μέρα είναι ατύχημα, αλλά δύο στη σειρά αρχίζουν να γίνονται νέο μοτίβο. Αν έχασες μια μέρα, φρόντισε να μετρήσει η επόμενη, έστω και με μια μικρότερη εκδοχή της συνήθειας.